پا را به اندازه گلیم خود باید دراز کرد!

پایان شب سیه سپید است.

پله پله رفت باید سوی بام.

پایین پایین ها جایش نیست، بالا بالاها راهش نیست!

پز عالی، جیب خالی!

پس از چهل سال چارپا داری، الاغ خودش را نمی شناسد!

پس از قرنی شنبه به نوروز می افتد!

پسرخاله دوست دیزی!

دیز: (دیزه) نوعی دیگ می باشد.

پسر کو ندارد نشان از پدر                تو بیگانه خوانش، نخوانش پسر!

پشت تاپو بزرگ شده!

تاپو: ظرفی از گل چون خمره که در آن آرد و گندم و خرما ذخیره کنند.

پنج انگشت برادرند، برابر نیستند!

پنجه با شیر زدن و مشت با شمشیر، کار خردمندان نیست.

پوست خرس نزدهِ را می فروشه!

پول است نه جان است که آسان بتوان داد!

پول پیدا کردن آسان است، اما نگهداری اش مشکل است!

پولدارها با کباب، بی پولها به بوی کباب.

پیاده شو با هم بریم!

پیاز هم خودش را داخل میوه ها کرد!

پی خر مرده می گردد که نعلش را بکند!

پیراهن بعد از عروسی برای گل منار خوب است!

پیش از آخوند به منبر نرو!

پیش دیوار آنچه گویی هوش دار                تا نباشد در پس دیوار موش

پیش قاضی و مَلَق بازی؟!

با آل علی (ع) هر که در افتاد ور افتاد.

با اون زبون خوشت، با پول زیادت، یا با راه نزدیکت!

با پا راه بری کفش پاره می شه، با سر راه بری کلاه!

با خوردن سیر شدی، با لیسیدن نمی شی!

باد آورده را باد می برد!

با دست پس می زنه، با پا پیش می کشه!

بادمجانِ بم آفت ندارد!

بارون آمد، تَرَکها به هم رفت!

ترک: منظور شکاف و رخنه است.

بار کج به منزل نمی رسه!

با رمال شاعر است، با شاعر رمال، با هر دو هیچکدام، با هیچکدام، هر دو!

رمال: فالگیر (عمل و شغل فالگیری)

بازی اشکنک داره، سر شکستنک داره!

با سیلی صورت خودش را سرخ نگه می دارد!

با کدخدا بساز، ده را بچاپ!

با گرگ دنبه می خوره، با چوپان گریه می کنه!

بالا بالاها جایش نیست، پائین پائین ها راهش نیست!

با مردم زمانه، سلامی و السلام.

با نردبان به آسمان نمی شود رفت!

با همین پرو پاچین، می خواهی بری چین و ماچین؟

باید گذاشت در کوزه آبش را خورد!

با یک دست دو هندوانه نمی شود برداشت!

با یک گل بهار نمی شود!

بخور و بخواب کار من است، خدانگهدار من است!

بدبخت اگر مسجد آدینه بسازد                       یا طاق فرود آید، یا قبله کج آید!

بدهکار را که رو بدهی طلبکار می شود!

برادران جنگ کنند، ابلهان باور کنند!

برادر پشت، برادر زاده هم پشت.

برادریمان به جا، بزغاله یکی هفت صنار!

برای کسی بمیر که برات تب کنه!

برای همه مادر است، برای ما زن بابا!

برای یک بی نماز، در مسجد را نمی بندند!

برای یک  دستمال، قیصریه رو آتش می زنه!

برعکس نهند نام زنگی، کافور!

با زبان خوش، مار از سوراخ بیرون می آید!

بزک نمیر بهار میاد، کمبزه با خیار میاد!

بز  گر از سر چشمه آب می خورد!

به شتر مرغ گفتند بار ببر، گفت: مرغم، گفتند : بپر، گفت : شترم!

بعد از چهل سال گدایی، شب جمعه را گم کردی!

بگو و ببند بده دست پهلوان!

بوی پیاز از دهن خوبروی              نغز تر آید که گل از دست زشت

به اشتهای مردم نمی شود نان خورد!

به جای شمع کافوری، چراغ نفت می سوزد!

به درویش گفتند بساطت رو جمع کن، دستش را گذاشت در دهنش!

به دعای گربه کوره باران نمی آید!

به روباه گفتند شاهدت کیه ؟ گفت : دُمَم!

به مالت نناز که به یک شب بنده، به حسنت نناز که به یک تب بنده!

به ماه می گوید تو درنیا من در می آیم!

به مرغشان  کیش نمی شه گفت!

به مرگ می گیره تا به تب راضی بشه!

به هر کجا که رَوی آسمان همین رنگ است!

به یکی گفتند: سرکه ی هفت ساله داری؟ گفت: دارم و نمیدم، گفتند: چرا؟ گفت: اگر میدادم هفت ساله نمی شد!

به یکی گفتند:  بابات از گرسنگی مرد. گفت داشت و نخورد؟!

به گاو و گوسفند کسی کاری ندارد!

بیله دیگ، بیله چغندر!

آب از دستش نمی چکد!

آب از سر چشمه ِگل است!

آب از آب تکان نمی خورد!

آب پاکی را روی دستش ریخت!

آب در کوزه و ما تشنه لبان می گردیم!

آب را گل آلود می کنه که ماهی بگیره!

آب زیر پوستش افتاده!

آب، سنگها را می ساید.

آب که یه جا بمونه، می گنده.

آبکش به کفگیر می گه تو سه تا سوراخ داری!

آب که از سر گذشت، چه یک ذرع چه صد ذرع – چه یک نی چه صدنی!

آب که سر بالا رفت، قورباغه ابو عطا می خونه!

آب نمی بیند ورنه شناگر قابلیست!

آب از او گرم نمی شود!

آتش که الو گرفت، خشک و تر می سوزد!

آتش نشاندن و اخگر گذاشتن کار خردمندان نیست.

آخر شاه منشی، کاه کشی است!

آخر شوخی به دعوا می کشد.

آدم تنبل، عقل چهل وزیر را دارد!

آدم پول را پیدا می کند، نه پول آدم را.

آدم خوش معامله، شریک مال مردم است!

آدم دست پاچه، کار را دوبار انجام می دهد!

آدم دروغگو کم حافظه است.

آدم زنده، زندگی می خواهد!

آدم گدا، این همه ادا ؟!

آدم گرسنه، خواب نان سنگک می بینه!

آدمی را به ادب بشناسند.

آدم ناشی، سرنا را از سر گشادش می زنه!

سرنا: سازی است بادی که از چوبی مخصوص ساخته شود، این ساز در غالب نقاط ایران موجود است و آن را همراه دهل می نوازند. اندازه آن در نواحی مختلف فرق می کند و به طور کلی طول آن از نیم متر متجاوز نمی نماید.

آدم همه کاره هیچ کاره است.

آرد خودمان را بیختیم، الکِمان را آویختیم!

آرزو بر جوانان عیب نیست!

آرزومند پیوسته نیازمند بود.

آز ریشه گناه است.

آزموده را آزمودن خطاست!

آستین نو بخور پلو!

آسوده کسی که خر ندارد از کاه و جویَش خبر ندارد!

آسه برو آسه بیا که گربه شاخت نزنه!

آشپز که دو تا شد، آش یا شور است یا بی نمک!

آشِ نخورده و دهن سوخته!

آش همان آش است و کاسه همان کاسه!

آفتابه خرج لحیمه!

لحیم: چیزی که بدان ظرفهای مسی و برنجی را پیوند کنند.  

آفتابه لگن هفت دست، شام و ناهار هیچی!

آمدم ثواب کنم، کباب شدم!

آنان که غنی ترند، محتاج ترند!

آنچه دلم خواست نه آن شد،  آنچه خدا خواست همان شد.

آن کس که با های می آید با هوی می رود.

آن را که حساب پاک است، از محاسبه چه باک است؟!

آن را که سخاوت است حاجت به شجاعت نیست.

آن زنده که کاری نکند مرده به است.

آن یکی می گفت اشتر را که هی                   از کجا می آیی ای فرخنده پی

گفت: از حمام گرم  کوی تو                          گفت: خود پیداست از زانوی تو

آنقدر بِایست، تاعلف زیر پایت سبز بشود!

آنقدر سمن هست، که یاسمن توش گم است!

سمن: چاقی ، فربهی

آن سبو بشکست و آن پیمانه ریخت.

سبو: آوندی سفالین و دسته دار که در آن آب و شراب ریزند ، کوزه سفالین

آنقدر مار خورده تا افعی شده!

آن کس که تن سالمی دارد، گنجی دارد که خودش نمی داند.

آن وقت که جیک جیک مستونت بود، یاد زمستونت نبود؟!

آواز دهل شنیدن از دور خوشست!

آینه چون نقش تو بنمود راست                     خود شکن، آیینه شکستن خطاست

آینه داری در محله کوران؟!
فصل الف  

اجاره نشین خوش نشین است.

ابر و باد و مه و خورشید و فلک در کارند                  تو نانی به کف آری و به غفلت نخوری.

ادب مرد به ز دولت اوست.

ارزان خری، انبان خری!

انبان: کیسه ای بزرگ از پوست گوسفند دباغی شده (همیان)

از اسب افتاده ایم، اما از نسل نیفتاده ایم!

از اونجا مونده، از اینجا رونده!

از آن نترس که های و هوی دارد، از آن بترس که سر به توی دارد!

از این گوش می گیره، از آن گوش در می کنه!

از این ستون تا آن ستون فرج است!

از بی کفنی زنده ایم!

از پس هر گریه آخر خنده ایست.